"कुतूहल"........

आज खूप कुतूहल वाटत होते अंगणातल्या त्या moss rose/portulaca grandiflora चे .कसे बरे जमत असेल हिला अगदी वेळेवर 10 म्हणजे 10 ला च उमलायला ,एवढ्या lockdown च्या काळात काम सगळी अगदीच संथ गतीने होत असताना मात्र हिने हिचा 10 वाजता फुलण्याचा गुण काही सोडला नाही. म्हणून मी तिला आज उचलून top च्या position ला म्हणजे मला माझ्या kitchen च्या खिडकीतून दिसेल अश्या ठिकाणी नेऊन ठेवली तिची कुंडी. कसे बरे जमत असेल तिला time management आहे की नाही 'कुतूहल'.                 अंगणात उमललेली रातराणी, निशिगंध, मोगरा, मधु मालती, जाई, जुई, चमेली,आणि प्रचंड fragrant असलेली ती रान जाई ह्या उमललेल्या म्हणजे सर्वांना त्यांच्या सुगंधाने मोहवून टाकतात. सर्वांनाच त्यांना ओंजळीत भरून घेण्याचा मोह आवरता आवरत नाही.हया सर्वांना proove करून दाखवण्यासाठी तिच्या अस्तित्वाची जाणीव करून देण्यासाठी भरभरून फुलते. म्हणूनच की काय मला वाटते 10 वाजी moss rose खूप मोठया प्रमाणात फुलते. मला  मात्र तिच्या फुलण्याचे नेहमीच "कुतूहल" वाटते. मला चंद्रशेखर ...

साप मावजातीचा मित्र कसा?आहे न कुतूहल, साप म्हंटल की अंगावर शहारे येतात, भीती वाटते, निसर्गाचे संतुलन राखण्यामध्ये प्राणी महत्वाची भूमिका निभावत असतात. अगदी मानवा सहित प्रत्येक लहान, मोठा प्राणी कोणत्या न कोणत्या प्रकारे इतर प्राण्यांवर अवलंबून असतो. साप कसा बरं मित्र असू शकतो? सापाचे मुख्य अन्न उंदीर आहे आणि उंदरांची प्रजनन क्षमता प्रचंड आहे.एक नरमादी उंदराची जोडी वर्षाला 850पिलांना जन्म देते.उंदीर देशातील 25ते30%धान्य खातात.तसेच त्यांची नासाडी करतात. अशावेळी उंदीर घुशींच्या संख्येवर नियंत्रण राखण्याचे काम साप करतात.त्याचप्रमाणे पान साप आणी झाडावरचे साप पिकावरील छोटे कीटक खातात त्यामुळे पिकांचे संरक्षण होते.पान सर्पाची पिल्ले डासांची अंडी ,अळ्या खातात त्यामुळे डासांच्या निर्मितीला आळा बसतो.साप हे शेतकर्यांचेच नव्हे तर पर्यावरण संतुलन चे कार्य करणारे सर्व मानवजातीचे मित्र आहेत.सापांच्या विषात विषारी द्रव्यप्रमाणे मानवास उपयुक्त असणारी पोषकद्रव्ये पण असतात. सापाचे विष हे एक उपयुक्त औषध आहे.घोणस च्या विषात रक्ताच्या गुठळ्या बनवण्याचा गुणधर्म आहे. त्यामुळे रक्तस्त्र...

कुतूहल .. ..पशुपक्ष्यांसाठी निवारा, वृक्षवल्लींचा आसरा... निसर्ग हा माणसाचा सर्वात जवळचा मित्र आहे. बागकाम ,पक्षी निरीक्षण ,निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे ,एखाद्या पाळीव प्राण्याचे संगोपन अशा छंदामुळे विचारसरणी सकारात्मक होते, आत्मविश्वास वाढतो. पावसाळा सुरू झाला की  save tree, save life म्हणत आपण झाडे लावत असतो, पण जेव्हा आपण खऱ्या अर्थाने, तळमळीने एका झाडाची जपणूक करतो तेव्हा, नुसते एक झाड जगवत नसतो तर त्यावर येणाऱ्या कितीतरी सजीवांची जपणूक करून निसर्गातील अन्नसाखळी सुरू ठेवत असतो, हे कसे बरे?आहे की नाही 'कुतूहल'!मग जाणून घेऊया.               पशुपक्ष्यांसाठी अधिवासाचे नियोजन करताना तेथील वनस्पतींचा  विचार करणे महत्वाचे असते.विविध प्रकारची झाडे ,झुडुपे फुलझाडे लावल्यास असंख्य पक्षी, कीटक त्याकडे आकृष्ट होतात . वनस्पती हा पशुपक्ष्यांच्या प्रत्यक्ष आहार असतोच शिवाय त्यावर आकृष्ट होणारे आणि पोसले जाणारे कीटक आणि अळ्या, पक्षी व प्राण्यांसाठी खाद्य ठरतात. घरटी करण्यासाठी ,निवाऱ्यासाठी आणि शत्रूंपासून संरक्षण, मिळण्यासाठी...

सावली साथ सोडते तो दिवस ...... सावली साथ सोडते तेव्हा....... असं म्हणतात की माणसाची सावली त्याची कधीच साथ सोडत नाही. पण जर काही काळासाठी आपली सावली नसेल तर? मला ह्या गोष्टींचे नेहमी कुतूहल वाटायचे. खरंच किती कुतूहल आहे न? हे बघायचे असेल तर सर्वात सोपी गोष्ट म्हणजे सावली पाहणे. शाळेत असताना शिक्षकांकडून कळलं की सुर्यप्रकाशासमोर कोणतीही वस्तू असली की तिची दिसते. पण नेमकं काय काय होत असेल?काय घडत असेल, असं नेहमीच त्या सूर्याकडे बघून कुतूहल वाटायचं...  आज corona covind _19 lockdown मुळे हे सावली बघण्याचे कुतूहल पूर्ण झाले. पृथ्वीवर राहून पृथ्वीचा परीघ आणि त्रिज्या मोजण्याचे स्वप्न प्रयोग करून lockdown मुळे सहज शक्य झाले. अदभुत, अविस्मरणीय अनुभव होता शून्य सावली दिवसाच्या प्रयोगाचा. खरंतर दररोज दुपारच्या वेळी सूर्य डोक्यावरून जात नाही. दररोज दुपारी एखाद्या उभ्या खांबांची सावली आपण पाहिली की लगेच लक्षात येईल. सहसा जेव्हा सूर्य आकाशात सर्वाधिक उंच स्थानी असतो(त्याला स्थानिक मध्यान्ह, local noon)म्हणतात. तेव्हा तो प्रत्यक्षात शिरोबिंदूच्या(zenith)थोड्या उत्तर किंवा दक्षिणेकडून जातो...

कुतूहल आकाशाच्या निळ्या रंगाचे 'कुतूहल! 'आकाशाच्या निळ्या रंगाचे.....  आम्ही मुंबईला जात असताना माझा शाश्वत(माझा मुलगा)सारखा प्रत्येक station ला खिडकीतून डोकावून बघायचा. जेव्हा पोहोचलो तेव्हा रात्र झाली होती. माझ्या कुशीत येवून विचारले ,आकाश निळेच असते का ग?झोप आता म्हणून टाळलं त्याला. सकाळी उठल्यावर त्यानी खिडकीतून बाहेर बघितले आणि जोरात माझ्याजवळ येवून मला मिठी मारत म्हणाला'इथले पण आकाश निळेच आहे'.केवढं 'कुतूहल'त्याला त्या निळ्या रंगाचे............. नंतर माझ्या लक्षात आले जेव्हा आम्ही माझ्या नंदेकडे गेलो होतो तेव्हा परत येताना कारमधून उतरुन त्यानी त्याच्या आत्याला विचारले होते, की तुम्हाला पण निळा रंग आवडतो का?तेव्हा मात्र त्याच्याकडे बघून सर्वजण कौतुकाने हसले. तेव्हा साडेतीन, चार वर्षांचा होता शाश्वत. त्याला सांगितले आकाश तर सगळीकडे निळेच असते ना. शाश्वत म्हणाला अ ग तसं नाही, आजी सांगते कृष्णाचा रंग निळा दिसतो न, मला तो आवडतो म्हणून त्यानी आकाश सुध्दा निळेच बनवले. तेव्हा मला कळलं की टी. व्ही वर Disney channel वर little krisha चे cartoon दररोज आजी ...

  कोळी  जाळे कसे विणतो...…..🕸️ 🕸️🕷️🕸️🕷️🕸️🕷️🕸️🕷️🕸️🕷️🕸️🕷️🕸️🕷️ 🕷️कोष्टी/कोळी/spider जाळे कसे विणतो.... एक कुतूहल......🕸️ Spiderman marvel कॉमिक्स चा सुपर hero, सुट्ट्यांमध्ये मुलं अगदी  A vengers, marvels, spiderman च्या  animated movie बघतात, त्यातला spiderman किती उड्या मारतो एका बिल्डिंग वरून दुसऱ्या बिल्डिंग वर ,जमिनीवरून आकाशात कितीतरी animations देऊन vfx ,green screen वेगवेगळे effect s देऊन आकर्षक बनवल्या जातात, मुलांचे spiderman या काल्पनिक पात्राशी मुलं अगदी तल्लीन होवून जातात. मला मात्र जेव्हा जेव्हा असे कॉमिक्स ,सिनेमा बघते तेव्हा त्या spider चं खूपच 'कुतूहल 'वाटते. की निसर्गात असलेला original spider/कोळी/कोष्टी  आपले जाळे कसे बरे विणत असेल? कोळी/कोष्टी/spider हा शब्द नुसता उच्चारला तरी काही लोकांच्या अंगावर काटा उभा राहतो. तर बहुतेकांच्या डोळ्यासमोर अंधाऱ्या कोपऱ्यातील जाळे येते. काय मग जाणून घेऊया "कुतूहल"कोळ्याच्या जाळ्या चे. कोळ्यांचे जाळे अत्यंत विशाल व विस्तृत अशा स्वरूपाचे असते, त्याचप्रमाणे ते एका भौमितिक आकारात विणलेले असते. अशा ...